Oktober 2013 – Je brein in actie

Je brein in actie

Stel je bent je Lionel Messi, de beroemde voetballer van Barcelona. Met de bal aan je voet dribbel je op topsnelheid langs verdedigers die je proberen af te stoppen door te duwen, te trekken en met gemene slidings. Maar je gaat door, je springt over het been van je tegenstanders en maakt een schijnbeweging. Dan trap je de bal op het juiste moment, met je linker of rechtervoet en je scoort een doelpunt!

Hoe kom je in actie?
Tijdens deze actie heb je zonder het zelf te merken om je heen gekeken, beslissingen genomen en bewegingen uitgevoerd. Waarschijnlijk ben je niet zo goed als Messi, maar hoe weet je of een medespeler achter of naast je staat, hoe weet je of je geduwd werd en hoe kom je tot het besluit om met links of rechts te schieten? Je denkt er niet bij na – schijnbaar automatisch komt je gedrag op het voetbalveld tot stand.

Waarnemen en bewegen
Dit doe je niet alleen op het voetbalveld, maar ook op de tennisbaan, of in het verkeer. Je bent je niet bewust van wat er gebeurt in je hersenen wanneer je dat wat je ziet (de waarneming) goed afstemt op wat je doet (de beweging). Pas als je een nieuwe techniek moet leren voor het voetballen, of een nieuwe turnoefening instudeert, merk je hoe moeilijk het is om waarnemen en bewegen goed op elkaar af te stemmen.

Foutjes
Soms werkt de afstemming (tijdelijk) niet zo goed. Dit kan voorkomen als je geblesseerd raakt, bij sommige hersenziekten, of bij heel oude mensen. In deze gevallen zijn waarnemen en bewegen minder goed op elkaar afgestemd. Er ontstaan foutjes in de waarneming, bewegingen worden trager en minder nauwkeurig. Het is belangrijk om te weten waarom dit gebeurt. Niet alleen om te begrijpen hoe de afstemming tussen waarnemen en bewegen in elkaar steekt, maar ook om deze te herstellen of verbeteren bij patiënten.

Pieter Medendorp is hoogleraar Sensomotorische Integratie en directeur van het Centre for Cognition binnen het Donders Institute for Brain, Cognition and Behaviour aan de Radboud Universiteit Nijmegen. Pieter wil graag meer weten over hoe de hersenen waarnemingen (bijvoorbeeld wat je ziet) koppelen aan de bewegingen die je maakt. Om erachter te komen hoe dit werkt, doet hij allerlei experimenten. Dit zijn experimenten waarbij hij kijkt naar het gedrag van mensen in verschillende situaties, gedragsexperimenten. Hij gebruikt hiervoor ook beeldvormende technieken en computersimulaties.